Η Ελλάδα φημίζεται για τους ισχυρούς οικογενειακούς της δεσμούς και τα πολυγενεακά νοικοκυριά. Παρ' όλα αυτά, η ραγδαία γήρανση του πληθυσμού και η αύξηση των νοικοκυριών ενός ατόμου σημαίνουν ότι όλο και περισσότεροι ηλικιωμένοι ζουν, και ενδέχεται να πεθάνουν, μόνοι.
Παρακάτω συγκεντρώσαμε τα πιο πρόσφατα στοιχεία της Eurostat και της ΕΛΣΤΑΤ για τα νοικοκυριά ενός ατόμου, τη μοναξιά των ηλικιωμένων και τη γήρανση, και εξηγούμε γιατί ο προγραμματισμός γίνεται ακόμη πιο κρίσιμος όταν λείπει ένα κοντινό πρόσωπο. Ενημερώθηκε τον Ιούνιο 2026.
1. Μόλις το 12,2% των ενηλίκων ζει μόνο του
Σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat, στην Ελλάδα μόνο το 12,2% του ενήλικου πληθυσμού ζει μόνο, ποσοστό αισθητά χαμηλότερο από τον μέσο όρο της ΕΕ που είναι 20,5%. Αυτό αντανακλά μια κοινωνία όπου η συγκατοίκηση των γενεών παραμένει συνηθισμένη.1
2. Το 23,9% των ηλικιωμένων ζει μόνο
Όταν εστιάζουμε στους ηλικιωμένους, το ποσοστό όσων ζουν μόνοι ανεβαίνει στο 23,9%. Είναι χαμηλότερο από χώρες όπως η Λιθουανία (45,9%) ή η Δανία (39,8%), αλλά υψηλότερο από την Κύπρο (17,6%).2
3. Στους πολύ ηλικιωμένους η μοναξιά γίνεται πιο πιθανή
Όσο αυξάνεται η ηλικία, τόσο μεγαλώνει η πιθανότητα να μείνει κανείς μόνος, καθώς ο σύντροφος φεύγει και τα παιδιά απομακρύνονται. Η γυναικεία μακροβιότητα σημαίνει ότι οι ηλικιωμένες γυναίκες είναι σαφώς πιο πιθανό να ζουν μόνες από τους άνδρες.3
4. Σχεδόν ένας στους τέσσερις Έλληνες είναι 65 ετών και άνω
Το 2023 περίπου το 23,5% του πληθυσμού της Ελλάδας ήταν 65 ετών και άνω, ένα από τα υψηλότερα ποσοστά στην Ευρώπη. Η γήρανση αυξάνει μηχανικά τον αριθμό όσων ζουν τα τελευταία τους χρόνια χωρίς σύντροφο.4
5. Ως το 2060 το 34% θα είναι άνω των 65
Σύμφωνα με δημογραφικές προβλέψεις, ως το 2060 περίπου το 34% των κατοίκων της Ελλάδας θα είναι 65 ετών και άνω. Το βάρος της φροντίδας και ο κίνδυνος απομόνωσης θα αυξηθούν αντίστοιχα.5
| Δείκτης | Ελλάδα | ΕΕ |
|---|---|---|
| Ενήλικες που ζουν μόνοι | 12,2% | 20,5% |
| Ηλικιωμένοι που ζουν μόνοι | 23,9% | - |
| Πληθυσμός 65 ετών και άνω (2023) | περίπου 23,5% | - |
| Πρόβλεψη 65 και άνω (2060) | περίπου 34% | - |
6. Οι ισχυροί οικογενειακοί δεσμοί μετριάζουν την απομόνωση
Η Ελλάδα έχει από τα υψηλότερα ποσοστά ηλικιωμένων 75 ετών και άνω που συναντούν καθημερινά συγγενείς, περίπου 43,8%. Οι παραδοσιακοί οικογενειακοί δεσμοί λειτουργούν ως δίχτυ ασφαλείας, αλλά υποχωρούν με την αστικοποίηση και τη μετανάστευση των νέων.6
7. Η μοναξιά αυξάνει τον κίνδυνο μη έγκαιρης ανακάλυψης
Όταν ένας ηλικιωμένος ζει μόνος και χωρίς τακτική επαφή, αυξάνεται ο κίνδυνος ο θάνατος να μην γίνει εγκαίρως αντιληπτός. Γραμμές υποστήριξης ηλικιωμένων στην Ελλάδα καταγράφουν αυξανόμενα περιστατικά απόγνωσης και απομόνωσης.7
8. Χωρίς διαθήκη η περιουσία πάει στους μακρινούς συγγενείς ή στο Δημόσιο
Αν κάποιος που ζει μόνος πεθάνει χωρίς διαθήκη και χωρίς στενούς συγγενείς, εφαρμόζεται η εξ αδιαθέτου διαδοχή κατά τάξεις, και αν δεν υπάρχει κανείς ως την τέταρτη τάξη, η περιουσία περιέρχεται τελικά στο Ελληνικό Δημόσιο. Μια διαθήκη επιτρέπει να αφήσετε την περιουσία σε πρόσωπο ή σκοπό της επιλογής σας.8
Συχνές ερωτήσεις
Τι σημαίνει ότι κάποιος πέθανε μόνος;
Συνήθως ότι ζούσε σε μονοπρόσωπο νοικοκυριό χωρίς καθημερινή επαφή. Δεν υπάρχει επίσημος ορισμός, γι' αυτό χρησιμοποιούνται δείκτες όπως τα νοικοκυριά ενός ατόμου και η συχνότητα κοινωνικής επαφής.
Είναι συχνός ο μοναχικός θάνατος στην Ελλάδα;
Λιγότερο από τη Βόρεια Ευρώπη χάρη στους οικογενειακούς δεσμούς, αλλά αυξάνεται καθώς ο πληθυσμός γερνά και τα νοικοκυριά ενός ατόμου πληθαίνουν.
Τι μπορώ να κάνω αν ζω μόνος;
Συντάξτε διαθήκη, ορίστε ένα έμπιστο πρόσωπο επικοινωνίας και αφήστε σαφείς οδηγίες. Δείτε πώς να γράψετε διαθήκη.
Το βασικό συμπέρασμα: όσο πιο μόνος ζει κανείς, τόσο πιο σημαντικό είναι να έχει τακτοποιήσει εγκαίρως τις υποθέσεις του. Ξεκινήστε με το εργαλείο σύνταξης διαθήκης ή διαβάστε για τη φτώχεια των ηλικιωμένων και το κόστος του γηροκομείου.
Πηγές
- 1Greek Reporter / Eurostat (greekreporter.com)
- 2Eurostat (ec.europa.eu)
- 3Eurostat (ec.europa.eu)
- 4Statista / ΕΛΣΤΑΤ (statista.com)
- 5Greek Reporter (greekreporter.com)
- 6Eurostat (Ageing Europe) (ec.europa.eu)
- 7Γραμμή Ζωής (lifelinehellas.gr)
- 8Iason Skouzos TaxLaw (taxlaw.gr)